Рубрика: Без рубрики, Պատմություն

Ուսումնական երրորդ շրջան, առաջադրանք 8-րդ դասարան, դաս 4

300px-Commanders_of_Armenian_volunteer_unitsՀամազգային պայքարը

Ներկայացրու ցարիզմի ձեռնարկած քայլերը Հայոց եկեղեցու իրավունքները սահմանափակելու համար,նրանց իրական նպատակը, արդյունքը:

՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞՞

Ներկայացրու 1905-1906թթ. հայ-թաթարական հարաբերությունները:

Չնայած, որ հայ ժողովուրդը այդ թվականններին ունեցավ նյութական և մարտական կորուստներ, բայց ձեռք բերեց մարտական կարևոր փորձառություն։ Այդ դոժոխային օրերին իրենց արևելահայ եղբայրներին օգնության էին շտապել արևմտահայերը։

 

Реклама
Рубрика: Без рубрики, Քիմիա

Շմոլ գազ և ածխածին

Թթվածնի անձնագիր
Քիմիա կան նշանը-Օ
Քիմիական բանաձևը-Օ2
Հարաբերական ատոմային զանգված- Ar-16
Հարաբեական մոլեկուլային զանգված- Mr-32
Իզոտոպները- 16O, 17O, 18O
Դիրքը հարաբերական համկարգում կարգաթիվը- 8, պարբերությունը-2 խումբը- Ա
Ատոմային բաղադրությունը-8 պրոտոն, 8 նեիտրոն, 8 էլեկտրոն, կառուցվածքը +8, 2, Վալենտականությունը, օքսիդացման աստիճան- 2 << Ֆտորի հետ ունի +2 և H2O2 այստեղ-1>>
Մեկ  ատոմի զանգվածը=16 x 1,66 x 10-27 կգ

Շմոլ գազ` վտանգավոր հարևան
Շմոլ գազի նենգ հատկությունները հայտնի են վաղ ժամանակներից: Մեր նախնիները գիտեին, որ շատ վտանգավոր է փակել քարշը, ջերմությունը պահպանելու համար, մինչև վերջ չայրված վառարանում: Փակ տանը տաք է, հարմարավետ է, մարդը պառկում է հանգստանալու և չի արթնանում, շմոլագարվում է: Դժբախտության մեղավորը կրում է տարբեր անուններ` ածխածնի օքսիդ, ածխածնի մենօքսիդ, շմոլ գազ, CO:Որտեղ է առաջանում շմոլ գազըԵրբ փակում են քարշը, առաջանում է թթվածնի անբավարարության պատճառով թույլ վառվող ածուխների օքսիդացում, որը թափանցում է սենյակ: Մարդիկ չեն նկատում նրա ներթափանցումը, քանի որ ներթափանցող գազը ոչ հոտ ունի, ոչ էլ գույն: Առաջին հերթին նա ազդում է կենտրոնական նյարդային համակարգի վրա և թունավորվողը ի վիճակի չէ հասկանալու, թե ինչ է իր հետ կատարվում, ինչ որ բան այն չէ:
Image result for Շմոլ գազ

 

Թվում է, թե մեր ժամանակներում ոչ բոլորն են օգտվում վառարաններից և հավանականությունը շմոլ գազի հետ առնչվելու մեծ չէ: Բայց պարզվում է, որ այդ գազը արտադրվում է ինչպես մարդու գործունեության ընթացքում, այնպես էլ շատ բնական պրոցեսների ժամանակ:

Շմոլ գազը գործնականում առաջանում է այրման բոլոր տեսակների ժամանակ, էլեկտրակայաններում և ջերմակայաններում վառելիքի այրման ժամանակ, խարույկի այրման, գազի սալիկի և ջրատաքացուցիչի աշխատանքի ժամանակ, մեքենայի գազաժայթքման ժամանակ, ծխելուց: Մեծ քաղաքներում ածխածնի մենօքսիդի մատակարարողը հանդիսանում է ավտոնտրանսպորտը: 1000 լ վառելիքի այրման ժամանակ ավտոտրանսպորտային միջոցներից մթնոլորտ է արտանետվում 25-ից 200 կգ շմոլ գազ:

Related image

Ազդեցությունը օրգանիզմի վրա

Ինչպես է շմոլ գազը ազդում օրգանիզմի վրա: Մտնելով թոքերը և այնտեղից էլ արյան պլազմայի մեջ CO-ն թափանցում է էրիտրոցիդների մեջ և այնտեղ փոխազդում է հեմոգլոբինի սպիտակուցի հետ, որը հանդիսանում է թթվածնի փոխադրողը թոքերից հյուսվածքներին: Հեմոգլոբինի յուրաքանչյուր մոլեկուլը պարունակում է չորս հեմոպորֆիրային օղակներ, որոնց կենտրոնում գտնվում է երկաթի ատոմը, որն ի վիճակի է թթվածնի մոլեկուլը հետադարձ միացնել` առաջացնելով այսպես կոչված օքսիհեմոգլոբին: Շնորհիվ հեմոգլոբինի արյունը կարող է հյուսվածքներին հասցնել 70 անգամ ավել թթվածին, քան կարող էր տանել աղաջուրը լուծման հաշվին:

Հատկապես երկաթի ատոմին է նշան բռնում շմոլ գազը` առաջացնելով կոմպլեքս միացություններ(կարբոքսիհեմոգլոբին), որն ընդունակ չէ տեղափոխելու թթվածինը:

Շմոլ գազը հեմոգլոբինի մրցակցության մեջ ունի արտահայտված առավելություն թթվածնի առաջ, նա շատ արագ ռեակցիայի մեջ է մտնում հեմոգլոբինի հետ և առաջացնում ավելի ամուր միացություն քան օքսիհեմոգլոբինը: Բացի դրանից կարբոքսիհեմոգլոբինի տարաբաժանումը արյան մեջ ընթանում է շատ դանդաղ և այն աստիճանաբար կուտակվում է: Այդ իսկ պատճառով կարբոքսիհեմոգլոբինի կոնցենտրացիան արյան մեջ կարող է մեծանալ մինչև վտանգավոր աստիճանի` օդը երկար ժամանակ շնչելով, որը պարունակում է ածխածնի օքսիդի ոչ մեծ բաղադրություն, ընդամենը 0.07%: Արյունը կորցնում է թթվածինը հյուսվածքներին տեղափոխելու ունակությունը, ի հայտ են գալիս սուր թթվածնային անբավարարվածության ախտանիշներ:

 

Ածխածին

«Ածխածինը կյանքի համար անհրաժեշտ ամենակարևոր քիմիական տարրն է»,— ասվում է մի գրքում (Nature’s Building Blocks)։ Իր յուրօրինակ հատկությունների շնորհիվ ածխածինը կարող է միանալ ինչպես իր, այնպես էլ այլ քիմիական տարրերի հետ՝ առաջացնելով միլիոնավոր միացություններ։ Գիտնականները շարունակ նորանոր այդպիսի միացություններ են հայտնաբերում կամ ստանում արհեստական ճանապարհով։

Image result for ածխածին

Ինչպես ցույց են տալիս ներքոհիշյալ օրինակները, ածխածնի ատոմները, միմյանց միանալով, կարող են առաջացնել տարբեր ձևի մոլեկուլներ՝ շղթայաձև, բրգաձև, օղակաձև, շերտաձև և գլանաձև։ Ածխածինն իսկապես զարմանահրաշ քիմիական տարր է։

 

 

Related image
Рубрика: Без рубрики, Քիմիա

Թթվածին՝ փորձեր

Փորձ  1.  Թթվածնի  ստացումը  կալիումի  պերմանգանատի  ջերմային  քայքայումից

Սարքավորումներ`Լաբորատոր  կալան, փորձանոթներ,կոլբ, սպիրտայրոց, լուցկի,մարխ

Ազդանյութեր`կալիումի  պերմանգանատը KMnO4

Փորձանոթի  1/5  մասի  մեջ  լցնում  ենք  կալիումի  պերմանգանատ, փակում  խցանով,որի  մեջ  անց  է կացված  գազատար  խողովակ:Հավաքում  ենք  թթվածինը եղանակ ներով  օդը  դուրս  մղելով, որովհետև թթվածինը օդից ծանր է :Ի՞նչ ֆիզիկական  հատկությունների  հիման  վրա  է  թթվածնի  հավաքումը:Թթվածնի  առկայությունը  փորձում ենք  առկայծող  մարխի  միջոցով, բոցավառվելով :

            2KMnO4  =  K2MnO4  + MnO+ O2

 

Փորձ 2.Թթվածնի  ստացումը  ջրածնի  պերօոսիդի     

            կատալիտիկ  քայքայումից

              2H2O2    =   2H2O+O2                   katalizator  MnO2

Սարքավորումներ`Լաբորատոր  կալան, կոլբ, սպիրտայրոց, լուցկի,մարխ

Ազդանյութեր`ջրածնի  պերօքսիդ, մանգանի  օքսիդ(IV)

Մագնեզիումի օքսիդը կատալիզատոր են, կատալիզատոր են կոչվում այն նյութերը, որոնք արագացնում են քիմիական ռաքցիաների ընթացքը, բայց չեն ծախսվում։

Կոլբի  մեջ  գդալիքի  միջոցով   լցնում  ենք  քիչ  քանակությամբ  մանգանի  օքսիդ(IV)  և բաժանիչ  ձագարի  միջոցով  կաթիլներով  ավելացնում  ենք  ջրածնի  պերօքսիդը: Թթվածնի  առկայությունը  փորձում  ենք  առկայծող  մարխի  միջոցով:

Փորձ 3.Թթվածնի փոխազդեցությունը ածխածնի հետ


Թթվածնով սրվակի մեջ իջեցնենք սպիրտայրոցի մեջ տաքացրած ածուխը

C+O2=CO2

 

Փորձ 2.Օդի բաղադրության որոշումը
Ջրում դնում ենք թեթև խցանի վրա ամրացրած մոմը:Մոմը այրում ենք և փակում ապակյա խողովակով:

Օդի  բաղադրությունը`   

 1/5 –ը կամ  21%  Թթվածին (O2)

  4/5-ը  կամ  78%  Ազոտ (N2)

 

 1% -Ածխաթթու գազ  (CO2),ջրային գոլորշիներ (H2O), ազնիվ գազեր ( He,Ne,Ar,Kr,Xe)

Рубрика: Без рубрики, Առողջագիտություն

Սնունդ

Սնունդը կյանքի ամենալարևոր բախկացուցիչներից է։

Սպիտակուց     ածխաջուր        ճարպ              հանքայինաղեր    ջուր

Ձու                     միրգ                   կարաք

Միս                    բանջարեղեն     ձեթ

Ձուկ                   հացազգի            կենդանական յուղեր

Կաթ

 

Մենք ունենք այս ամենի նկատմամբ օրական պարտադիր պահանջ։

 

Վնասակար ուտելիքներ

Image result for վնասակար սնունդ

Չիպսերն ու ֆրին, անշուշտ, վնասակար սննդի առաջատարներն են։ Կարտոֆիլի ֆրին օսլայի և ճարպերի հսկայական չափաբաժին է, ինչպես նաև գենետիկորեն մոդիֆիկացված սոյա, E բաղադրիչներ և հզոր կոնցերոգեններ։ Այս ամենը ոչ միայն հանգեցնում է ճարպակալման, այլ նաև խոլեստիրինի ավելացման, մեծանում է աթերոսկլերոզի, սրտի և ուղեղի կաթվածների, լյարդի դեգեներատիվ փոփոխությունների վտանգը, տղամարդկանց մոտ կարող է հանգեցնել սեռական ֆունկցիայի խանգարման և ամենագլխավորը` ուռուցքների զարգացման։

Վնասակար են նաև բուրգերներն ու հոթ–դոգերը, քանի որ միսը, որն օգտագործվում է բուրգերների և հոթ–դոգերի պատրաստման ժամանակ, ստացվում է կենդանիներից, որոնք բուծվում են հատուկ կոմբիկերերի օգտագործմամբ` քաշի արագ ավելացման նպատակով։ Այս ամենին ավելացրեք Е բաղադրիչների լայն շրջանակը և կհասկանաք, թե ինչու է արագ սնունդը զբաղեցնում պատվավոր երկրորդ հորիզոնականը։

 

 

 

Рубрика: Без рубрики, Պատմություն

Ուսումնական երրորդ շրջան, առաջադրանք 8-րդ դասարան, դաս 3

artavazdi_xumb2Ազատագրական պայքարը Արևմտյան Հայաստանում

 

Ներկայացնել հայ ազատագրական շարժման ղեկավարների ընտրած մարտավարությունը:

XVII դարի երկրորդ կեսը Հայոց պատմության մեջ նշանավորվեց ազգային ազատագրական պայքարով:

Հայոց ազատագրական պայքարի ծավալումը ուներ իր ներքին և արտաքին նախադրյալները:

Ներքին նախադրյալների մեջ էականը հայոց ինքնագիտակցության մեջ դարեր առաջ կորցրած պետականության վերականգնման զգացումն էր:

Հայ իրականության մեջ գնալով առավել անտանելի էր դառնում օտարների ծանր լուծը. աստիճանաբար ավելի էին ծանրանում հարկերը և անօրինականությունները՝ չքավորության եզրին հասցնելով բնակչությանը:

Ներքին նախադրյալների թվում կարևոր էր այն, որ Հայաստանում դեռևս պահպանվել էին հայկական մի շարք իշխանություններ: Այդ իշխանությունները, դիմագրավելով բազում արհավիրքների, թուլացել էին և ի վիճակի չէին ինքնուրույն գլխավորելու ազատագրական շարժումը:

Ժողովրդի մեջ առևտրա-արհեստավորական խավի զարգացումը հանգեցնում էր սոցիալական նոր շերտի՝ առևտրական բուրժուազիայի առաջացմանը: Վերջինս փորձում էր նպաստել հայոց ազգային ինքնագիտակցության ամրապնդմանը՝ հովանավորելով հոգևոր-մշակութային տարբեր ձեռնարկումներ:

 

Рубрика: Без рубрики, Պատմություն

Ուսումնական երրորդ շրջան,առաջադրանք 8-րդ դասարան, դաս 2

xico-v-626x414Կազմել Հնդկաստանի, Չինաստանի նոր ժամանակների ժամանակագրությունը:

 

Հայերը Հնդկաստանում նոր ժամանակներում և արդի ժամանակաշրջանում:

Պատմությունը ամեն մի ժողովրդի մի հայրենիք է վիճակել։ Նա հայերին վատ հայրենիք չպարգևեց, բայց պատմական դժնդակ պայմանների բերումով այն գտնվեց աշխարհակալ պետությունների բախման, մեծ ճանապարհների հանգույցում։ Մեկը մյուսին հաջորդելով, Հռոմի, Բյուզանդիայի, Պարսկաստանի, արաբների, թուրքերի և վերջապես, Ռուսաստանի շահերն են բախվել Հայաստանում։ Ակադեմիկոս Մանանդյանի պատկերավոր արտահայտությամբ՝ Հայաստւսնի ստրատեգիական դիրքը նրան դարեր շարունակ պահել է «մուրճի և զնդանի» միջև։ Բացի այդ աշխարհակալ պետություններից, Հայաստան են ներխուժել թաթարական, մոնղոլական և այլ հորդաները, որոնց գրավել է երկրի հարուստ բնությունը՝ հատկապես նրա արոտավայրերը։ Ահա թե ինչու շատ հաճախ հայերից շատերը ստիպված են եղել թողնել իրենց հայրենիքը և ապաստան գտան օտար երկրներում։

Հայերը  Չինաստանում նոր ժամանակներում և արդի ժամանակաշրջանում:

Հետագա տարիներին Չինաստան ժամանած միլիոնավոր արտասահմանցի գործարարների թվում էին նաև փոքրաթիվ հայեր:

Հայերի թիվը Չինաստանում սկսեց աճել 2000-ականներից: Որոշ տվյալներով, 2013-ին հայերի թիվը հասնում էր 800-900-ի: Սկզբնական շրջանում հայերը միավորվում էին քաղաքների, նահանգների մակարդակով: Օրինակ՝ Շանհայում հայերին միավորելու գործում մեծ ներդրում ունեցավ Վաչե Պետրոսյանի ղեկավարած Շանհայի հայկական ակումբը: Պեկինի հայերը միմյանց հետ ծանոթանում էին ՀՀ դեսպանատան կազմակերպած միջոցառումների շրջանակներում: Հայկական համայնքները հատկապես ակտիվ էին Չինաստանի հարավում՝ Հոնկոնգ, Գուանջոու, Շենջեն քաղաքներում:

Սակայն այս քաղաքների համայնքները միավորված չէին, հանդիպում էին տոնից տոն, չկային ընդհանուր նպատակ և քաղաքականություն: Իրավիճակը փոխվեց, երբ 2006թ. Շենջենում բնակվող ֆրանսահայ Միհրան Փափազյանի նախաձեռնությամբ ստեղծվեց Չինահայ համացանցային-սոցիալական հարթակը1:

Հարթակի շրջանակներում ստեղծվեց Չինահայ կայքը, Չինահայ անվամբ էջեր բացվեցին սոցիալական ցանցերում, որոնք հնարավորություն տվեցին համախմբել Չինաստանի հայությանը: 2006-ից սկսած՝ Չինահայ համացանցային կայքի միջոցով հայերը հավաքվում և նշում են հայկական տոները, կազմակերպում միջոցառումներ: 2006-2013թթ. բազմաթիվ միջոցառումներ կազմակերպվեցին հայաշատ քաղաքներում՝ Հոնկոնգում, Գուանգջոում, Շանհայում, Շենջենում, Նանջինգում և Պեկինում:

2013-ը կարևոր էր համայնքի վերջնական կազմավորման գործում: Հայաշատ քաղաքների մի շարք անդամներ՝ Հենրի Արսլանյանի գլխավորությամբ, ձեռնամուխ եղան համայնքի ղեկավար մարմնի և իրավաբանական կազմակերպության ստեղծման գործին: Համայնքի կայացմանը մեծ լիցք հաղորդեց բարերարներ Ջեք և Ջուլի Մաքսյանների նվիրատվությամբ ստեղծված Հոնկոնգի Հայկական կենտրոնը: Հայկական կենտրոնի բացմանը մասնակցեց և իր օրհնությունը բերեց ՆՍՕՏՏ Գարեգին Բ կաթողիկոսը: Բացման հանդիսավոր արարողությանը մասնակցեցին նաև Չինաստանում ՀՀ դեսպան Արմեն Սարգսյանը, տարբեր երկրների հայկական համայնքների ղեկավարներ:

 

 

kedob-ni636f3

 

Рубрика: Без рубрики, Աշխարհագրություն

Չինաստան

Կլիման
Կլիման բազմազան է. արևելքում մուսսոնային է, արևմուտքում և կենտրոնում`   ցամաքային, ամառը չոր ու շոգ է, ձմեռը՝ ցրտաշունչ։ Տիբեթի բարձրադիր տեղամասերում ցուրտ է։ Երկրի հարավը տաք է. տարեկան ստանում են 2–3 բերք։
Բնակչությունը
Չինաստանը բազմազգ պետություն է`   1.6 մլն բնակչությամբ, սակայն բնակչության 94%-ը չինացիներ են (բուն անվանումը՝ հան, չինական միասնական ժողովուրդը կազմավորվել է Հան կայսրության ժամանակաշրջանում)։ Ապրում են նաև ավելի քան 50 այլ ազգերի ներկայացուցիչներ (ույղուրներ, մանջուրներ, մոնղոլներ, տիբեթցիներ և այլք)։ Խոշորագույն քաղաքներն են Շանհայը, Պեկինը, Տյանցզինը, Շենյանը, Վուհանը, Գուանչժոուն (Կանտոն), Չունցինը և այլն։ Դավանում են բուդդայականություն, կոնֆուցիականություն և դաոսականություն: Խոսում են չինարենի՝ իրարից խիստ տարբերվող 7 հիմնական բարբառներով, գրում գաղափարագրերով (հիերոգլիֆային գիր)։ Դրանք փոքրիկ պատկերներ են, որոնցով նշանակվում են վանկերն ու բառերը։ Գաղափարագրերի թիվը հասնում է 50 հազարի, սակայն առավելապես օգտագործվում են 7 հազարը։
Գյուղատնտեսությունը
Գյուղատնտեսության գլխավոր ճյուղը երկրագործությունն է։ Չինացիները հնուց հայտնի են որպես հմուտ երկրագործներ։ Մշակում են բրինձ, թեյ, ցորեն, եգիպտացորեն, բամբակենի, բատատ, սոյա, ծխախոտ։ Չինաստանը թեյի հայրենիքն է. այն տարածում է գտել Տան դինաստիայի ժամանակաշրջանում և հյուսիսային շրջանների բարբառով կոչվում է չայ, իսկ հարավի բարբառով՝ թեյ։

Պատմություն
Չինաստանը հին և հարուստ պատմություն ունի։ Մ.թ.ա. 6-րդ հազարամյակում ներկայիս Չինաստանի տարածք են գաղթում նեոլիթական մշակույթի առաջին զարգացած ցեղերն ու ժողովուրդները և բնակություն են հաստատում խոշոր գետերի գետաբերաններում։ Սկիզբ են առնում Յանգշաո, Ցզինլի և Միջաբանգ քաղաքակրթությունները։ Մոտ մ.թ.ա. 3-րդ հազարամյակում, բրոնզե դարի սկզբում բոլոր այս հնագույն ժողովուրդներն ու էթնոսները վերանում են, կազմավորվում են նորերը, որոնցից են Սանցզինգդուին (մ.թ.ա. 12-11 դարեր), որոնք ապրում են ժամանակակից Չինաստանի Սիչուան նահանգում, կամ Էրլիտուները`   արևմուտքում։ Դեռևս մ.թ.ա. II հազարամյակում հին հաները Հուանհե գետի հովտում հիմնել են իրենց պետությունը։ Բրոնզե դարի ծաղկման շրջանում Չինաստանում սկսվում է դինաստիաների դարաշրջանը։ Պատմության մեջ առաջին հայտնի դինաստիան Շանգ-դինաստիան է։ Ժողովուրդը գոյություն է ունեցել մ.թ.ա. 16-11րդ դարերում։ Այս ժամանակներից են ծագում ոսկորների վրա գրված հնագույն արձանագրությունները, որոնք գտնվել են Չինաստանում։ [1] Պատմության ընթացքում երկիրը բազմիցս ենթարկվել է ներխուժումների, մասնատվել, բայց 5 հզ. տարի շարունակ պահպանել է բնակչության ֆիզիկական տեսակը։ 1911 թ-ին Սուն Յաթ Սենի ղեկավարությամբ Չինաստանը հռչակվել է ազգային հանրապետություն, իսկ Մաո Ցզե Դունի գլխավորությամբ քաղաքացիական պատերազմի հաղթանակից հետո՝ 1949 թ-ի հոկտեմբերի 11-ին վերակազմավորվել է Չինական Ժողովրդական Հանրապետության։ XX դարի վերջին քառորդից Չինաստանում իրականացվում է «բաց դռների» տնտեսական քաղաքականություն, տնտեսության զգալի մասը մասնավորեցվել է, որպես տնտեսության զարգացման ուղի`   սահմանադրության մեջ ամրագրվել է «չինական առանձնահատկությամբ սոցիալիզմը», որի արդյունքում երկրի տնտեսությունն աննախընթաց վերելք է ապրում, զարգանում են արդյունաբերության տարբեր ճյուղեր, արտադրվում են ավտոմեքենաներ, գյուղատնտեսական մեքենաներ, օդանավեր, բազմապիսի հաստոցներ, խաղալիքներ (աշխարհում արտադրվող խաղալիքների 50 %-ը)։